Go to Top

Hiszpańskie pociągi

Wygodną formą poruszania się po Hiszpanii jest podróżowanie tamtejszymi pociągami. Na szczególną uwagę, a pewnie nawet odrobinę envidia sana (zdrowej zazdrości) ze strony polskich turystów mogą zasługiwać tamtejsze szybkie pociągi AVE. W tym artykule opiszemy w związku z tym pokrótce hiszpański transport szynowy.

Szerokość linii kolejowych

W Hiszpanii obecnie wykorzystywane są trzy różne typy szerokości torów kolejowych: hiszpański (1668 mmm), europejski (1435 mm) i wąskotorowy (1000 mm). Ta różnorodność jest tłumaczona na wiele sposobów. Popularnym mitem jest między innymi to, że szerszy (tzw. hiszpański) rozstaw szyn miał uniemożliwiać Francuzom inwazję Hiszpanii z wykorzystaniem infrastruktury kolejowej. Jeśli weźmiemy jednak pod uwagę fakt, że pierwsze linie kolejowe w Hiszpanii nie miały żadnego połączenia z francuską siecią kolejową to teza ta wydaje się błędna. W rzeczywistości decyzja o budowaniu w Hiszpanii torowisk szerszych, niż w innych krajach europejskich, wynikała z przekonania, że pozwoli to osiągać większe prędkości pociągów i zwiększyć ich ładowność przy wykorzystaniu tej samej ilości energii. Spowodowało to szereg trudności w transporcie pomiędzy Hiszpanią, a Francją w epoce kiedy nie istniały jeszcze urządzenia pozwalające na automatyczną zmianę rozstawu szerokości kół. Obecnie sprawia to dużo mniejsze problemy dzięki automatyzacji tego procesu. Jednak istniejące, a także te w budowie, odcinki torowisk kolejowych przeznaczone dla szybkich pociągów AVE są już konstruowane zgodnie z europejskim standardem rozstawu szerokości kół. Również sieć metra w Hiszpanii wykorzystuje europejski rozstaw szyn co wynika prawdopodobnie z tego, że konstrukcje pierwszych linii metra na Półwyspie Iberyjskim nadzorowali Anglicy (do dziś metro w Madrycie porusza się z tego powodu w ruchu lewostronnym). System wąskotorowy występuje z kolei w bardzo ograniczonej formie, w szczególności na północy kraju, gdzie utrudnione, z powodu uwarunkowań geograficznych, było budowanie torowisk szerszych.

metro_madyt

Pociąg metra w Madrycie

Dworce

Szyny to jednak nie wszystko. Podróżni potrzebują miejsc, w których będą mogli do pociągów wsiadać i wysiadać. Służą do tego dworce. Dworce w Hiszpanii w wielu miastach to piękne zabytkowe budynki (jak na przykład w Walencji). Z kolei madrycki dworzec Atocha był świadkiem dramatycznych wydarzeń związanych z zamachem terrorystycznym z roku 2004. Ponadto w wielu miastach, w związku z rozbudową sieci szybkich kolei, istnieją dwa dworce kolejowe. Jeden stary obsługujący ruch lokalny i drugi nowoczesny przeznaczony dla pociągów AVE. Co ciekawe, o ile w Polsce na dworcach kolejowych w przypadku chęci skorzystania z toalety trzeba liczyć się z koniecznością opłaty, to w Hiszpanii są one bezpłatne. Inna różnica to fakt, że w przypadku większości Hiszpańskich dworców, szczególnie przed podróżą pociągami dalekobieżnymi, trzeba przejść kontrolę bezpieczeństwa. Nie jest ona tak restrykcyjna jak przed podróżą samolotem, ale ma miejsce.

atocha_wnetrze

Na dworcu Atocha po jego remoncie urządzono palmiarnię. Można tam między innymi obserwować żółwie wodne.

Talgo

Większość pociągów, które poruszają się po hiszpańskich szynach została wyprodukowana przez hiszpańską firmę Talgo. Przedsiębiorstwo to zostało założone w latach czterdziestych XX wieku i specjalizuje się właśnie w produkcji pojazdów szynowych. Talgo produkuje nie tylko pociągi dalekobieżne, ale na przykład składy metra. Co ważne firma ta doceniania jest także poza Hiszpanią. Odnosi sukcesy na arenie międzynarodowej i tak na przykład w ostatnim czasie dostarczyła specjalnie dostosowane do surowych warunków atmosferycznych (niskich temperatur zimą) składy dla kolei rosyjskich. Równocześnie z powodzeniem produkuje także pociągi, które muszą radzić sobie w ekstremalnie wysokich temperaturach – składy dla szybkiej kolei w Arabii Saudyjskiej. Ze szczegółową listą wszystkich pojazdów wykorzystywanych przez hiszpańskie koleje można zapoznać się tutaj.

Renfe

Renfe jest w rzeczywistości skrótem od Red Nacional de los Ferrocarriles Españoles (Narodowa Sieć Kolei Hiszpańskich) i jest odpowiednikiem polskiego PKP. Firma ta podobnie jak Polskie Koleje Państwowe przeszła szereg zmian organizacyjnych. W związku z tym obecnie jednostka odpowiedzialna za przewóz pasażerów nazywa się tak na prawdę Renfe Operadora jednak większość osób używa po prostu nazwy Renfe. Przewoźnik oferuje przewozy pasażerskie w różnych klasach pociągów. Te najpopularniejsze to:

  • AVE – najbardziej znane i nowoczesne szybkie pociągi poruszające się z prędkością do 310 km/h;
  • Alvia i Avant – nieco wolniejsze pociągi mogące poruszać się zarówno po szynach o szerokości europejskiej, jak również tych szerszych – hiszpańskich, ich prędkość dochodzi do 250 km/h;
  • Trenhotel – nocne składy, podróżni mogą korzystać zarówno z miejsc do spania jak i wygodnych rozkładanych siedzeń;
  • Media distancia – pociągi lokalne, łączą najczęściej blisko od siebie położone miejscowości, są to pociągi tańsze, ale również wolniejsze od wcześniej wymienionych;
  • Cercanías – odpowiedniki polskich SKM, są to pociągi kursujące w ruchu aglomeracyjnym i dowożące w dużych ośrodkach miejskich mieszkańców okolicznych miejscowości do pracy do miasta (szczególnie dobrze rozwinięte w Madrycie i Barcelonie, umożliwiają także dojazd na przykład na lotnisko);
  • Kolej wąskotorowa FEVE – jak wspominaliśmy w Hiszpanii nadal są w wykorzystaniu kolejki wąskotorowe, ich sieć nie jest bardzo rozbudowana, a podróżowanie nimi jest możliwe na północy Hiszpanii.

AVE

AVE to skrót od Alta Velocidad Española (dosł. wysoka prędkość hiszpańska). Równocześnie słowo to oznacza także ptaka do czego odnosi się logo operatora. Pierwsze pociągi AVE uruchomiono w Hiszpanii w roku 1992 i obecnie Hiszpanie terminem tym określają nie tylko pociągi dużej prędkości w swoim kraju, ale ogólnie ten typ pociągów na całym świecie. Pierwsza linia AVE w Hiszpanii połączyła Madryt ze stolicą Andaluzji – Sewillą. W kolejnych etapach rozbudowywano sieć szybkich kolei w kierunku północnym, aby połączyć szybkie koleje hiszpańskie z francuskimi TGV (ułatwione to było między innymi dzięki zastosowaniu węższego, europejskiego, standardu rozstawu torów). Obecnie Hiszpania posiada najbardziej w Europie rozbudowaną sieć kolei wysokich prędkości i drugą na świecie (wyprzedzają ją tylko Chiny). Ponad 2500 kilometrów oddano już do użytku. Kolejne 1300 kilometrów jest w budowie, a w planach jeszcze 1700 kilometrów. Tak szeroka sieć pociągów wynika z ambicji hiszpańskich polityków aby pociągi AVE dojeżdżały do stolicy każdej hiszpańskiej prowincji. Te plany doprowadziły jednak do sytuacji, w której co czwarta ze stacji szybkiej kolei, odwiedzana jest dziennie przez mniej niż 100 podróżnych. Równocześnie cała sieć hiszpańskich szybkich kolei jest najmniej wykorzystywaną na świecie – przewozi najmniej podróżnych w stosunku do ilości kilometrów jakie liczy. Statystycznie Hiszpan w związku z tym korzysta z pociągu AVE tylko raz na dwa lata.
Warto jednak zwrócić uwagę, że niewątpliwe doświadczenie w budowaniu kolei dużych prędkości, pozwoliło hiszpańskim firmom wygrywać przetargi na realizację tego typu prac poza granicami ich kraju. Obecnie Hiszpanie budują między innymi linię kolejową we wspominanej już Arabii Saudyjskiej. Pociąg połączy Mekkę z Mediną, a jednym z wyzwań przed jakim muszą stanąć konstruktorzy jest wszechobecny piasek, który nie może dostać się do wrażliwego mechanizmu pociągu. Również metro w stolicy Arabii Saudyjskiej, Rijadzie, budowane jest przez hiszpańską firmę.

Ceny biletów i ich zakup

Jednym z powodów wskazywanych jako przyczyna niskiego stopnia wykorzystania sieci szybkich pociągów w Hiszpanii jest wysoka cena biletów. W odpowiedzi na te zarzuty i aby podnieść stopień wykorzystania infrastruktury Renfe w ostatnich latach coraz częściej oferuje promocje na bilety. Również kupując bilet odpowiednio wcześniej ma się pewność niższej ceny. Bilety można kupić zarówno na stacjach kolejowych (w kasach i automatach z biletami) jak również poprzez stronę internetową przewoźnika. Czasem jednak zdarzają się problemy z płatnościami jeśli chcemy dokonać zapłaty z wykorzystaniem zagranicznej (niehiszpańskiej) karty płatniczej.

, , ,